Ενα ωραιο αρθρο για το ποιος χρωσταει που και γιατι...
Στον αθλητισμό συχνά οι διαιτησίες είναι μεροληπτικές. Κανένας
διαιτητής, όμως, δεν έχει τη δικαιοδοσία να αυξομειώνει τους πόντους
στους οποίους αντιστοιχεί ένα καλάθι σε ματς μπάσκετ. Ούτε να μετρά
διπλό το γκολ μιας ομάδας και μισό εκείνο που πέτυχε κάποια άλλη.
Του Διονύση Ελευθεράτου
Ελα όμως που όλα τούτα τα θαυμαστά συμβαίνουν στο οικονομικό γήπεδο.
Σε αυτό, μάλιστα, παίζουν μπάλα και οι «διαιτητές» (απαραίτητα, εν
προκειμένω, τα εισαγωγικά) με δικές τους ομάδες. Τροποποιούν λοιπόν
τους κανονισμούς έτσι ώστε να νικούν οι ίδιοι. Εξωφρενικό; Ναι, αλλά
υπαρκτό. Βάλτε, απλώς, στη θέση των κανονικών συλλόγων τα κράτη και τις
οικονομίες τους, εκλάβετε ως ομάδες «διαιτητών» τα χρηματοπιστωτικά
ιδρύματα που αξιολογούν πιστοληπτικές ικανότητες και να τη η πιστή
αντανάκλαση της πραγματικότητας.
Ας δούμε λίγο τα διαφορετικά μέτρα και σταθμά στα «σκορ». Α, επειδή
η μόνιμη καραμέλα είναι πως ναι μεν κι άλλες χώρες παρουσιάζουν υψηλά
ελλείμματα, αλλά η Ελλάδα έχει και δυσθεώρητο χρέος, ας εστιάσουμε στα
χρέη - γιατί σε λίγο θα μας τρελάνουν εντελώς και θα χρωστάμε τα
μαλλιοκέφαλά μας στη Μιχαλού.
Το χρέος της Ελλάδας φθάνει στο 179% του ΑΕΠ της χώρας. Πόσο είναι
στην Ευρωπαϊκή Ενωση κατά μέσο όρο; Σχεδόν το ίδιο, δηλαδή 175%. Πόσες
χώρες της ευρωζώνης παρουσιάζουν μεγαλύτερο ποσοστό χρέους από το
ελληνικό; Αρχίστε το μέτρημα: Ολλανδία 234%, Ιρλανδία 222%, Βέλγιο
219%, Ισπανία 207%, Πορτογαλία 197%, Ιταλία 194%, κ.ά. Ανάλογη
κατάσταση βλέπει κανείς εξετάζοντας και το εξωτερικό χρέος κάθε χώρας,
δηλαδή τον δείκτη που μαρτυρά πόσα οφείλουν σε ξένες τράπεζες οι
επιχειρήσεις, το δημόσιο και οι ιδιώτες ενός κράτους.
Εν κατακλείδι, έξι χώρες της ευρωζώνης έχουν συνολικό χρέος, δημόσιο
και ιδιωτικό, μεγαλύτερο από το ελληνικό. Μολονότι λέγονται Κάτω Χώρες,
Ολλανδία και Βέλγιο βρίσκονται πάνω πάνω σε αυτόν τον κατάλογο. Τι
γίνεται με το γερμανικό ποιμενικό που γαβγίζει για να κρατήσει
πειθαρχημένο το ευρωπαϊκό κοπάδι; Η Γερμανία θα δανειστεί φέτος 370
δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή 7,4 φορές περισσότερα από ό,τι η Ελλάδα.
Ναι, ξέρω, είναι κοτζάμ Γερμανία, η οικονομική ατμομηχανή της
Ευρώπης, με ΑΕΠ εννέα φορές μεγαλύτερο από το δικό μας. Προσέξτε,
όμως, τη συνολική εικόνα: η Γαλλία θα δανειστεί φέτος 450 δισ. και η
Ιταλία 400 δισ. ευρώ. Η αναλογία των ποσών αυτών με τα ΑΕΠ των
αντίστοιχων χωρών για τη μεν Γαλλία κυμαίνεται στα ελληνικά επίπεδα,
για τη δε Ιταλία είναι επαχθέστερη από αυτά. Το Βέλγιο, που έχει
πληθυσμό κατά τι μικρότερο από τον δικό μας, αναζητά σε δάνεια τα
διπλάσια χρήματα (100 δισ. ευρώ) από όσα εμείς.
Γιατί θα πρέπει λοιπόν να πιστέψουμε ότι ειδικά στην περίπτωση της
Ελλάδας τέτοια «σκορ» εγκυμονούν πραγματικό κίνδυνο χρεοκοπίας; Γιατί
ελεεινολογούμε -σαν ηλίθιοι- τους εαυτούς μας ότι «ζούμε με δανεικά»,
σε έναν κόσμο στον οποίο οι μεν τέσσερις ισχυρότερες ευρωπαϊκές χώρες
θα δανειστούν φέτος 1,5 τρισεκατομμύριο ευρώ, οι δε ΗΠΑ μόνο στην Κίνα
χρωστούν ένα τρισεκατομμύριο δολάρια; Ναι, ξέρω. Επειδή μας το λένε οι
«Financial Times», η Μέρκελ, ο George κι ο Πρετεντέρης... Ανάμεσα σε
γενικόλογες, ασαφείς και δογματικές απαντήσεις του τύπου «ε, να, άλλο
αυτοί», μία επισήμανση ευσταθεί: ότι εμείς δανειζόμαστε ακριβότερα.
Μπίνγκο! Αυτό ακριβώς εννοούσαμε λέγοντας ότι οι «διαιτητές» καθορίζουν
τα σκορ. Εδώ δεν ισχύει το «Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει», αλλά το
«διαιτητής σφυρίζει, διαιτητής κερδίζει».
Ο ήχος κάθε κοινής σφυρίχτρας είναι «φριτ-φριτ». Στο οικονομικό
παιχνίδι, όμως, ορισμένοι τραπεζικοί όμιλοι σφυρίζουν κλέφτικα -ή
μάλλον ληστρικά- και ο παραγόμενος ήχος είναι πολύ σοφιστικέ:
«Σι-ντι-ες». Δηλαδή CDS (Credit Default Swaps). Είναι ασφαλίσεις έναντι
του κινδύνου να μην αποπληρωθούν τα χρέη. Κάθε τράπεζα που αγοράζει
ομόλογα ενός κράτους ασφαλίζει το ποσό σε άλλο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα.
Αυτό αναλαμβάνει την υποχρέωση να πληρώσει στην περίπτωση που το κράτος
δεν μπορέσει να εξοφλήσει τα ομόλογα ή, έστω, να καταβάλει τους
τόκους.
Το 75% της αγοράς CDS παγκοσμίως το ελέγχουν τρία τραπεζικά
μεγαθήρια. Οι αμερικανικές Goldman Sachs, J.P Morgan και η γερμανική
Deutsche Bank. Ιδού πώς ενεργούν: λίγες ημέρες προτού βγει στην αγορά
το ελληνικό πενταετές ομόλογο, η Deutsche Bank δημοσιοποίησε έκθεση που
παρουσίαζε την ελληνική οικονομία στο χείλος του γκρεμού. Αμέσως η ίδια
τράπεζα, επικαλούμενη τις δικές της εκτιμήσεις (!), αξίωσε πολύ
υψηλότερο επιτόκιο για τα ελληνικά CDS.
Σε αυτές τις περιπτώσεις η «κακή φήμη» για μια οικονομία δεν
χρειάζεται να βασίζεται σε πραγματικά δεδομένα και «σκορ» -αρκεί η
κατάλληλη ψυχολογία: ανέβηκαν τα CDS για την Ελλάδα, κατάλαβαν τα
απανταχού τσακάλια ότι άρχιζε το φαγοπότι.
Ποιοι οργάνωσαν το φαγοπότι; Μα φυσικά η Goldman Sachs και η
Deutsche Bank. Ανέλαβαν να προωθήσουν τα ελληνικά ομόλογα σε υποψήφιους
αγοραστές, ενημερώνοντας βεβαίως τους πελάτες τους ότι ήταν «σικέ» ο
κίνδυνος χρεοκοπίας της ελληνικής οικονομίας. Και να 'σου ουρές
αγοραστών του ελληνικού ομολόγου με το υψηλό επιτόκιο του 6,2%. Ετσι,
όλοι οι εμπλεκόμενοι βολεύονται περίφημα. Goldman Sachs και Deutsche
Bank έχουν ευτυχείς πελάτες (και παχυλές προμήθειες), δίχως να
παραλείψουν και οι ίδιες να αγοράσουν σημαντικές ποσότητες του
ελληνικού ομολόγου. Κορόιδα είναι;
Στην ουσία, όποιος ελέγχει την αγορά των CDS μπορεί να καθορίζει και
τα επιτόκια του δανεισμού χωρών. Τόσο απλό, τόσο κυνικό. Τα CDS
μοιάζουν με το ρόπαλο που κραδαίνουν οι μπράβοι - πωλητές προστασίας
στα νυχτερινά κέντρα. Το έγραψε προσφάτως η γαλλική εφημερίδα «Monde»:
«Ενα μόλις έτος αφ' ότου τα κράτη έσωσαν τις τράπεζες ξοδεύοντας
τεράστια ποσά και στις δύο όχθες του Ατλαντικού -25% του ΑΕΠ σύμφωνα με
την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα- τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που
ευεργετήθηκαν επιτίθενται στα χρεωμένα κράτη. Αυτό είναι ένα από τα
σκληρά μαθήματα της ελληνικής κρίσης». Δεν είπε τίποτε διαφορετικό και
ο Α. Βγενόπουλος στη συνέντευξη που προσφάτως έδωσε στον Νίκο
Χατζηνικολάου (Alter), όταν υπογράμμισε ότι κρατικοποιήθηκαν τα
ιδιωτικά - τραπεζικά χρέη.
Φυσικά υπάρχουν κάμποσα παράπλευρα ερωτήματα. Παράδειγμα: αν είναι
αλήθεια ότι το αγγλοσαξονικό τραπεζικό λόμπι επιδίδεται και σε παιχνίδι
εναντίον του ευρώ, πώς εξηγείται το φαινόμενο να σιγοντάρει η Γερμανία,
είτε με τα κόλπα της Deutsche Bank είτε με τα γαβγίσματα του
ποιμενικού; Η απάντηση πατάει με το ένα πόδι στην πολιτική και με το
άλλο στην οικονομία -σήμερα ασχολούμαστε με το δεύτερο σκέλος: ποιος
λέει ότι η Γερμανία δεν καλοβλέπει μια λελογισμένη πτώση του ευρώ για
λόγους που αφορούν τις εξαγωγές;
Βλέπετε, εν γένει στην υπόθεση της κρίσης περισσεύει η υποκρισία. Αν
μάλιστα δούμε εκ του σύνεγγυς ορισμένα δικά μας, εγχώρια οικονομικά
μεγέθη (στις προσεχείς ημέρες, αυτό) και τα αντιδιαστείλουμε με το
κλισέ «δεν υπάρχουν χρήματα», μάλλον δεν θα το αποφύγουμε το κακό: θα
ανέβει το CDS με το οποίο χρωστάμε στην άτιμη τη Μιχαλού...
